AVERTO DE L' AUXTORO

Tie cxi ne kusxas historio de la lingvo Esperanto, nek rakonto
pri la movado esperantista.

La celo estis ja skizo pri la vivo kaj la penso de Ludoviko
Zamenhof. La zorgo ne estis tia, cxu gxi placxos al unu aux alia;
nur tia, cxu suficxe fidele kaj ame gxi sekvos la gxustan veron.

Animo la plej granda, genio la plej pura sxuldas formon al
cxirkauxa mondo. Tial, per deveno kaj naskigxa lando necesis ja
komenci. Kion sxuldas ni al memoro de l' mortinto, cxiam viva per
inspiro, tion kare ni konservas cxiuj en la koro, kiel lumo.

E. P.

Gxenevo, julio 1920.

VIVO DE ZAMENHOF

CXAPITRO I.

La Gentoj en Litva lando.

Litva lando. -- El Mickievicx. -- Historio. -- Litovoj. --
Germanoj. -- Hebreoj. -- El Biblio. -- Poloj. --
Blankrutenoj. -- Rusa regado. -- Mesianismo pola. --
Profetajxo Mickievicxa. -- Mesianismo hebrea. -- Profetajxo
Jesaja. -- Militoj en Euxropo inter 1850 kaj 1870.

Meze inter Oriento kaj Okcidento kusxas Litva lando, kantita de
Mickievicx en _Sinjoro Tadeo_:

Litvo! Patrujo mia! simila al sano,
Vian grandan valoron ekkonas litvano,
Vin perdinte. Belecon vian mi admiras,
Vidas gxin kaj priskribas, cxar mi hejmosopiras . . .
Al montetoj arbaraj, herbejoj verdantaj,
Largxe apud lazura Njemen tirigxantaj . . . [1]

Sur tiu dolcxa tero vivas jam de miljaroj unu el plej malnovaj
gentoj de l' aria mondo. En norda parto paroligxas ankoraux
antikva lingvo litova, proksima je sanskrita. En puraj moroj kaj
popolaj kantoj iel regas atmosfero mistera kun influoj el Hindujo
pratempa.

Longe vivadis en paco tiu gento trankvila, de Kristanismo
netusxita gxis dek-tria centjaro. De l' cetera mondo forkasxita
per marcxoj kaj per densaj arbaregoj, kie kuras gxis nun sovagxaj
urbovoj, la popolo dauxris adori la fortojn de l' naturo sub
gigantaj kverkoj, vivanta templo de la dioj.

Tie tamen ekbatalis okcidenta volo kun orienta pacienco. En
Mezagxo teuxtonaj kavaliroj tiun landon almilitis, polaj nobeloj
gxin ligis al sia sxtato, moskova caro gxin atakis. Dume
alkuradis el tuta mondo persekutataj Hebreoj por starigi
manlaboron kaj komercon laux invito regxa. Tiel alia gento tre
maljuna trovis tie novan Palestinon kaj fondis urbojn aux
plenigis ilin.

Kun si gxi enportis industrion kaj negocon, sed ankaux sian
lingvon german-judan, propran kredon kaj Sabaton, ecx apartajn
vestojn. Ekstere montris la Hebreoj heredan timemon pro