aux partia religio, sed mi estas nur
homo. Kaj en la nuna momento staras antaux miaj animaj okuloj
nur tiu alta morala Forto, kiun sentas en sia koro cxiu homo,
kaj al tiu cxi nekonata Forto mi turnas min kun mia pregxo:

"Al Vi, ho potenca senkorpa mistero,
Fontego de l' amo kaj vero . . .
Al Vi, kiun cxiuj malsame prezentas,
Sed cxiuj egale en koro Vin sentas . . .
Hodiaux ni pregxas.

"Al Vi ni ne venas kun kredo nacia,
Kun dogmoj de blinda fervoro;
Silentas nun cxiu disput' religia
Kaj regas nur kredo de koro . . .

"Ho, kiu ajn estas Vi, Forto mistera,
Auxskultu la vocxon de l' pregxo sincera,
Redonu la pacon al la infanaro
De l' granda homaro!

"Ni jxuris labori, ni jxuris batali,
Por reunuigi l' homaron.
Subtenu nin, Forto, ne lasu nin fali,
Sed lasu nin venki la baron . . .

"La verdan standardon tre alte ni tenos;
Gxi signas la bonon kaj belon.
La Forto mistera de l' mondo nin benos,
Kaj nian atingos ni celon.

"Ni inter popoloj la murojn detruos,
Kaj ili ekkrakos kaj ili ekbruos
Kaj falos por cxiam, kaj amo kaj vero
Ekregos sur tero."

Kiam residis Zamenhof, denove aklamata senfine, multaj okuloj
estis malsekaj. Tre simple, tre sincere pasis horo, malfacile
rakontebla. Io flugis en aero, ia blovo eterniga. Cxiufoje, kiam
cxeestinto rememoras tiun horon, larmo brilas en rigardo lia.
Nova tempo ja naskigxis tiam. Ecx ne mondmilito povis gxin
detrui.

Ho, kara naiveco de l' Bulonja tempo!

Naskigxo nova de l' homaro kun odoro de lulilo. Amikaro simpla
kaj sincera. Manpremoj. Komprenigxo reciproka. Paroloj de
modesta viro. Grandeco vera de l' genio, vivanta per ligilo sur
niaj lipoj. Spirito potenca de l' animo pura. Kortremo de l'
homigxo komuna. Ho, tremo de Bulonjo, sekvu min gxis tombo! . . .

Sur kampoj sangumitaj falis miloj el plej bonaj. Al urboj kaj
vilagxoj blovis terurego. Diskrako. Funebro. Mizero. Senfine
krucoj lignaj. Dolore la restintoj levas la okulojn. Kio morgaux?

Ho, semo de Bulonjo, kresku super tomboj!

[1] Iam, en amerika urbego, post parolado pri verko de Zamenhof
al junaj laboristoj, hebrea knabo el Varsovio min demandis: "Cxu
estas tiu sama Zamenhof la bonkora okulisto de la strato Dzika?"

[2] El poemo "La Vojo".

CXAPITRO VII.

Homarano.

Sperto Bulonja. -- Rusa revolucio 1905. -- Pogromoj. -- Bucxado
en Kauxkazo. -- Kontrastaj impre