, sur kiu la diversaj
homaj gentoj povus pace kaj frate interkomunikigxadi, ne
altrudante al si reciproke siajn gentajn apartajxojn. . . . Por
formuli precize cxiujn detalojn de la dirita devizo, ne venis
ankoraux la tempo; ili formuligxos per si mem, iom post iom,
per nia cxiujara kunvenado kaj kunvivado. . . . Cxiam pli kaj pli,
komencante de aferoj bagatelaj kaj transirante al aferoj plej
gravaj, komencante de aferoj pure materialaj kaj transirante al
cxiuj flankoj de la homa spirito kaj moralo, oni proponados al
ni diversajn rimedojn, kiuj servas al la fratigado de la homoj
kaj al la rompado de la muroj inter la gentoj -- kaj cxion cxi
tion ni povos prijugxi, akcepti aux ne akcepti, sed ni neniam
devos gxin blinde forjxeti antauxe. Cxar cxio, kio servas al la
fratigxado de la gentoj kaj al la rompado de la malamikaj
muroj inter la popoloj -- se gxi nur ne enmiksas sin en la
internan vivon de la gentoj -- apartenas al la verda
standardo. . . .

"En la profundeco de viaj koroj vi cxiuj sentas la verdan
standardon; vi cxiuj sentas, ke gxi estas io pli, ol simpla
signo de lingvo. Kaj ju pli ni partoprenados en niaj cxiujaraj
kongresoj, des pli ni interfratigxos, kaj des pli la principoj
de la verda standardo penetros en nian animon. Multaj personoj
aligxas al la Esperantismo pro simpla scivoleco, pro sporto,
aux eble ecx pro atendata profito; sed de la momento, kiam ili
faras la unuan viziton al Esperantujo, ili malgraux sia propra
volo cxiam pli kaj pli entirigxas kaj submetigxas al la legxoj
de tiu lando. Iom post iom Esperantujo farigxos edukejo de la
estonta interfratigita homaro, kaj en tio cxi konsistos la
plej gravaj meritoj de niaj kongresoj."

Post la Kembrigxa kongreso, la urbestraro Londona, reprezentata
de Sir T. Vezey Strong, oficiale akceptis Zamenhof kaj la tutan
kongreson en la fama urbodomo "Guildhall". En la vasta kvazaux
katedrala cxambrego jam estis solene salutata pli ol unu gasto
multe pli glora: fremda regxo, venkinta generalo, prezidanto de
respubliko. Sub altaj arkajxoj de l' antikva festejo nun sonis
unuafoje la vocxo modesta, sed tre decida, de simpla okulisto,
granda per la celo, granda per genio. Neniun forton li prikantis,
neniun batalon per armiloj. Pri brulanta temo de patriotismo kaj
malamo li kuragxis paroli delikate, sed klare, ecx energie.

"Malbonaj patriotoj": tiel bojis la kulpigo sxovinista en
cxiuj landoj kontraux sekv