dono.

Sxi povis antauxvidi ekzistadon malfacilan, kaj tial agis tre
kuragxe. La diplomon kuracistan Ludoviko Zamenhof ricevis jam du
jarojn antaux tio; sed inter 1885 kaj 1887 li vane sercxis tujan
vivrimedon. De loko al loko tre malgxoje li provadis trovi la
suficxan klientaron. La komenco estis neprospera. Ankaux lia
modesteco kaj sentemo lin malhelpis. Tre sxatata de malricxaj
malsanuloj, li ne sciis gajni grandajn sumojn. En Plock unu
vesperon oni lin venigis en domon de ricxuloj. Kusxis maljuna
sinjorino, kaj apude tri doktoroj. Stato malespera. Post du
tagoj sxi pereis. Al la kvar vokitaj kuracistoj la gefiloj sendis
altan pagon. Zamenhof rifuzis sian. Kial preni monon, kiam mortis
la kliento?

En Vejsieje, la urbeto litva, li cxeestis morton de bubino. Febro
sxin bruligis for. Pro doloro la patrino malfelicxa preskaux
frenezigxis. Dum monatoj poste li auxdadis sxiajn plorojn kaj
gxemadon. Li decidis lasi gxeneralan praktikadon kaj elekti fakon
okulistan.

Tial li vojagxis al Vieno por studadi oftalmologion cxe speciala
kurso. En auxtuno 1886 li revenis Varsovion al gepatra hejmo. Tie
li malfermis akceptejon kiel okulisto. Dum sama vintro li ekkonis
sian fiancxinon kaj ricevis kuragxigon por eldoni sian verkon al
publiko.

Jam de jaroj li ja sercxis eldoniston. Klopodo sensukcesa. Neniu
volis riski monon. Ankaux tiel li ekspertis la maldolcxon de l'
financa flanko en la mondo. Nova turmento komencigxis.

Tamen urgxis aperigi lian lingvon. Dum silente li gxin
perfektigis, ekfloris okcidente "Volapuk" de l' abato
Sxlejer el Konstanco. La vortaro estis malfacila kaj arbitra. Dum
longa tempo Zamenhof nenion sciis pri tiu provajxo. Kiam gxia
famo lin atingis, unue li tre gxojis, sed konstatis poste, ke la
solvo mem ne tauxgas. Baldaux la movado jam malkreskis. Multaj
homoj malkuragxis, kaj forlasis la aferon. Urgxis montri al la
mondo, ke la celo restas prava. Nur la sistemo estis malbona.
Lingvo devas esti ja internacia kaj vivanta, ne arte fabrikita.

Tiam intervenis homo tre helpema. Li estis la patro de Klara
Zilbernik. Lia filino fiancxigxis en printempo [1] kun D-ro
Zamenhof. La juna scienculo kaj idealisto tre placxis al li. Pri
lia plano li demandis lin. Grandega la projekto! Nobla la celo!
Simpla komercisto li mem estis, sed amanto je ideoj. Je kio do
utilus gajni monon kaj sxpareti? Cxu ne por igi vojon pli facila
al unu pli klera ol li mem kaj pli valora por homaro?

Multaj patroj en lia loko ma