Przejazd 9, en Varsovio. Tie
kun edzino li komencis dissendadon de l' brosxuro al gazetoj kaj
personoj cxiulandaj. Sxi skribadis nomojn kaj adresojn,
enpresigis anoncetojn en jxurnaloj. Tiel pasis la monatoj de l'
komenca kunvivado. Felicxaj, kiuj scias eternigi sian amon per
tuja semo de komuna idealo.

Kiel estos akceptita la libreto? Cxu gxi simple falos en silenton
kaj forgeson? Cxu homoj blinde ecx ne legos frukton de dekjara
laborado? Minacis dubo malespera. En tiaj horoj ofte kusxas en
la manoj de virino, cxu blovi kuragxigxon sur flameton fidan aux
gxin estingi per ploretoj de plendado bagatela. Granda sxi
estas, se sxi gardas la flamon.

Unu post unu ekvenis respondoj. Demandoj, konsiloj, aproboj, aux
fervoraj leteroj. Ecx kelkaj estis jam skribitaj en la nova
lingvo. Gxi farigxis do vivanta, cxar uzata. Baldaux multaj
anoncigxis aligxantoj. Formigxis rondo familia. Duoble cxesis la
soleco Zamenhofa.

Estis por li granda gxojo, senti sin de tiam cxirkauxata de
fervoraj samideanoj. Ecx ankoraux pli kontente li pensis, ke la
lingvo jam trovis nun anaron, kaj povus baldaux kreski per si
mem. Laux lia espero "la auxtoro tiam tute foriros de la sceno,
kaj estos forgesita. Cxu mi post tiam ankoraux vivos, cxu mi
mortos, cxu mi konservos la forton de mia korpo kaj animo, cxu mi
gxin perdos, la afero tute ne dependos de tio; kiel la sorto de
ia vivanta lingvo tute ne dependas de la sorto de cxi tiu aux
alia persono".

Tiel li skribis en la _Dua Libro_, kiun li eldonis nur en la
lingvo mem, jam en komenco de la jaro 1888. Kun multaj aligxintoj
li korespondadis ja persone. Sed plej ofte li devis rediradi pri
la samaj temoj. Tial li respondis kolektive per unu brosxuro
gxenerala. [4]

"Mia profunda kredo je la homaro min ne trompis", li skribis
en antauxparolo, "la bona genio de l' homaro vekigxis: de
cxiuj flankoj al laboro cxiuhoma venas junaj kaj maljunaj . . .
viroj kaj virinoj rapidas porti iliajn sxtonojn por la granda,
grava kaj utilega konstruo."

Ne nur kun Zamenhof korespondis la novaj adeptoj, sed ankaux
inter si. Antono Grabowski tradukis jam verkojn el Goethe kaj
Pusxkin.

En oktobro 1889 aperis la unua adresaro, kun mil nomoj
diverslandaj. Laux uzado gxenerala, la "lingvo de Esperanto"
baldaux nomigxis "Esperanto" tute simple. Al gxi konvertigxis
en Nurnbergo Leopold Einstein kaj la tuta klubo mondlingvista.
Ili fondis saman jaron gazeton monatan _La Esperantisto_. Gxi
anoncis grupojn en Sofjo