rsojn en la rusa lingvo.
Poemon al Hebreoj li presigis nun en la _Ruski Jevrej_:

Al altar' de libereco, fratoj nun rapidu!
Por konstrui propran hejmon cxiu portu brikon.
Ecx se multajn jam forsxovos vento, akvo, kaj malsagxo,
Ne pereos sub la tero via semo kaj laboro.

Vekigxu, popolo kutima je batoj!
En tia tempo dormo estus honta.
Per ondo forta de l' amaso
Ni svingu flagon al la vivo!
Se ricxuloj pro la oro
Kisas sklave manojn potenculajn,
Ni, malricxaj, per moneroj de l' laboro
Disbatos la katenojn.
Al altar' de libereco, fratoj nun rapidu . . .

Elokvente sonis alvoko junula. Tamen Zamenhof ne farigxis iam ecx
gvidanto inter la cionistoj. Cxia trograndigo pri l' merito de l'
Hebreoj lin doloris. Konstanta redirado pri "nacio sankta super
cxiuj" vundis lian senton, kvazaux ofendado al ceteraj gentoj.
Akra mallauxdo kontraux Poloj, Rusoj, aux Rumanoj malplacxis al
li. Plendoj pri premantaj registaroj sxajnis al li pravaj, sed ne
malamo al popoloj. Ecx inter liaj samgentanoj la plej malgranda
vorto sxovinista lin repelis.

Ankaux la Hebreoj tre bezonis pli proksime koni la ceterajn
gentojn. Ankaux por ili urgxis lingvo internacia. Ke ili
ekkomprenu diferencon inter amasoj kaj sekretaj incitantoj, ke
ili sciu historion de l' aliaj: ankaux la ceteraj ja suferis,
ankaux ilin premis potenculoj, ankaux ilin ekspluatas
malgrandnombro da lertuloj. Hebreoj amu sian Legxon, sian genton
kaj kutimojn, sed ili super cxio amu la homaron kaj gxin servu
kiel fratoj. Tiel sentis la studento pripensema, kaj revenis al
sia revo.

Ecx la "dek naux rubloj" ne trovigxis tro facile cxe l' komenco
de l' monato, kaj ili ne suficxis. Zamenhof ne sxatis trudi
elspezadon al gepatroj. Du jaroj jam forpasis. En somero 1881 li
revenis hejmen.

En Varsovio li dauxrigos studadon medicinan cxe l' Universitato.
Al amata la patrino li rakontis pri la pezo de l' promeso al
patro. Lia vivcelo restis la sama. Homoj devas refratigxi. Kie
kusxas la paperoj kaj provajxoj de la lingvo intergenta? En
libertempo li ja povos ilin trarigardi kaj reveni al laboro kara.

Kun larmoj pala sidis la patrino. Sxi silentis. Sxia blanka mano
dolcxe glatis la kapon de l' granda filo. Jam dudekdujara li
estis. Kiel auxdos li la veron? Unu tagon sxia edzo ja bruligis
liajn manuskriptojn. Sagxa kaj severa, nur pro amo patra li gxin
faris. Li kredis, ke li tiel "savos" sian filon. Ofte sxi jam
ploris pri tiu ekzekuto.