aj spiriton, tion oni povas ekkompreni per frazo
lia: "Konfidi al komitato krei lingvon, estus tiel sensence, kiel
ekzemple konfidi al komitato verki bonan poemon". [1]

Iam Dante formis kvazaux propran lingvon el diversaj dialektoj de
l' italaj regnoj. Iom simile Zamenhof eltiris la komunan
elementon el dialektoj hindo-euxropo-amerikaj por esprimi grandan
penson pri frateco homa. La laboro kaj altigxo estis ja pli
grandaj. Tial ni ne miru, ke plejparto de l' genio elspezigxis en
la lingvo mem. Restis malpli multe por senmortaj bildoj aux
impresaj kantoj. Lia propra verkaro estas malvasta, simpla,
senpretenda. Tamen gxi esprimas forte la sopiron de l' homaro.
Tamen gxi inspiris milojn.

Kelkaj prozajxoj. Kelkaj poemoj, potencaj per sincero. Himnoj en
la nomo de multaro. Paroladoj legitaj en kongresoj. Psalmoj de l'
estonteco.

Aliaj homoj venos pli malfrue. Ili famigos Esperanton per verkoj
jam pli ricxaj. Por ili cxio estos preta. Tiel li esperis. Ankaux
pri tio li montris sin humila. Li pasigis longan tempon
tradukante cxefmajstrojn el diversaj landoj.

Jam Goethe parolis pri mondliteraturo. Zamenhof deziris, ke
homara lingvo valorigu tiun trezoron por cxiuj popoloj.

Tial li, vesperon post vespero, nokton post nokto, laboradis sub
la lampo pacience kaj fidele, por vivigi en Esperanto _Hamlet_ de
Shakespeare, _Ifigenio_ de Goethe, _Dandin_ de Moliere, _La
Rabistoj_ de Schiller, _La Revizoro_ de Gogol. Lia bonega scio de
l' hebrea lingvo lin ebligis majstre zorgi pri la Biblio. Lia
Malnova Testamento belege superas la tradukojn en naciaj lingvoj.
Per lia plumo gxi refarigxis mirinda poemaro, kun ritmo de
paroloj je ritmo de homvivoj sub okulo dia:

"Vantajxo de vantajxoj, diris la Predikanto, vantajxo de
vantajxoj, cxio estas vantajxo. Kian profiton havas la homo de
cxiuj siaj laboroj, kiujn li laboras sub la suno? Generacio
foriras kaj generacio venas, kaj la tero restas eterne.
Levigxas la suno kaj subiras la suno, kaj al sia loko gxi
rapidas, kaj tie gxi levigxas. Iras al sudo kaj reiras al
nordo, turnigxas, turnigxas en sia irado la vento, kaj al siaj
rondoj revenas la vento. . . . Estas tempo por naski, kaj tempo
por morti. . . . Estas tempo por plori, kaj tempo por ridi;
estas tempo por gxemi, kaj tempo por salti. . . . Estas tempo
por silenti, kaj tempo por paroli. Estas tempo por ami, kaj
tempo por malami; estas tempo por milito, kaj tempo por paco.
Kian profiton havas farant