Fervore ses
aux sep ellernis la sistemon.

En la gepatra logxejo cxe strato Novolipie, Ludoviko havis
propran cxambron izolitan sur la teretagxo. Tie kunvenis amikaro
lia cxe l' amata grupestro. Kune cxiuj fervoradis pri la homa
refratigxo. Alta la revo, granda la tasko. La 5. de decembro ili
festis la vivigon de la lingvo. Cxirkaux kuko, de l' patrino ame
kuirita, sidis Ludoviko kun kolegoj entuziasmaj. Unuan fojon
sonis lia "lingwe universala". Post paroloj esperplenaj, ili
kantis himnon de l' frateco:

Malamikete de las nacjes
Kado, kado, jam temp' esta!
La tot' homoze in familje
Konunigare so deba.

(Malamikeco de la nacioj
Falu, falu, jam temp' estas!
La tuta homaro en familio
Kununuigi sin devas.)

En junio 1879 finigxis gimnazia kurso, kaj cxiuj kolegoj disiris.
La persono de ilia cxefamiko lasis cxe ili tiel fortan impreson,
ke ili ecx komencis propagandi liajn ideojn kaj paroli pri la
nova lingvo. Sed, kiel Zamenhof malgaje konstatis pli malfrue,
"renkontinte la mokojn de l' homoj maturaj, ili tuj rapidis
malkonfesi la lingvon, kaj mi restis tute sola". Tiel okazas
preskaux senescepte cxe la grandaj inspiritoj tra tuta homara
historio. Ankaux hejme li devis suferi baton pli kruelan. Gxis
tiu tempo la patro lauxsxajne ne malaprobis lian laboradon, cxar
la knabo tamen brile sukcesis cxiujn ekzamenojn. Sed kiam venis
la momento forlasi gimnazion kaj elekti profesion, tiam blovis
kriza vento.

Jam ofte konatuloj aux kolegoj profesoraj de Markus Zamenhof
admonis lin pri lia filo. "Ideo tiel fiksa en kapo junula
minacas ja frenezon. Domagxe estus lasi tian talentulon perdigxi
en hximeroj. Baldaux li malsanigxos, se li dauxras plu!" Tiel
babilis konsilantoj bonintencaj.

Pri la estonteco de la knabo cxefe zorgis lia patro. Kion li
faros en la vivo, se cxiuj lin rigardos kiel viron neseriozan,
nur "revulon"? Kuracista estis tiam unu el la solaj karieroj
permesitaj al Hebreoj en la rusa Imperio. Utila studo, ne
revajxoj, tiam urgxis antaux cxio. Tial Ludoviko devis ecx
promesi, ke li forlasos la aferon pri mondlingvo, almenaux
provizore. Peza kaj dolora estis la ofero.

Tie staris la altaro. Sur tablo kusxis la kajeroj kun vortaro,
gramatiko, versajxoj, kaj tradukoj en la nova lingvo. Karaj
manuskriptoj, rezultato de multjara pripensado kaj sercxado. Cxu
fordoni tuton? La patro gxin postulis. En lian sxrankon malaperis
cxio. Dika sxnuro ligis la pakajxon. Fermigxis pordo.

[1] El la Le