o de tio, kion li laboras?" [2]

Ne nur senco, sed muziko, ne nur belsono, sed vivo. La vivo, la
impreso de l' momento, la vigleco, la forta bato de l' esprimo;
tio saltis, kuris, kaj rekantis en la stilo Zamenhofa.

Ho kial ne fandigxas homa korpo,
Ne disflugigxas kiel polv' en vento!

Tiel ekkrias Hamlet pro indigno kaj honto pri la konduto de l'
patrino. Sed jen aperas la fantomo patra:

Spirito sankta aux demon' terura,
Cxu el cxielo aux el la infero . . .
Respondu. . . . Diru al mi, kial
Sin levis el la tombo viaj ostoj.
Kaj la cxerkujo, kien mi trankvile
Vin metis, kial gxi malfermis nun
La pezan sian busxon de marmoro,
Por vin eljxeti?

Nenio pli simpla ol tiu lingvo. Nenio tamen pli viva kaj pli
ricxa per uzado de l' interna forto disvolvigxa. Post multjaroj
tiuj tradukajxoj restos ankoraux modeloj de lingvo cxarma, juna,
vivipova. Preskaux cxiuj literaturoj en Euxropo centra
komencigxis per traduko de l' Biblio. Tiu de Ulfilas restas sola
dokumento pri la Gota lingvo. Tiu de Luther signis epokon por la
germana. Sur Slovaka flanko de l' Karpatoj, pastroj skribe fiksis
la nacian lingvon per Evangelio. Prave Zamenhof deziris postlasi
tiun tekston kaj diversajn verkojn de cxefmajstroj, kiel parton
ja necesan de komenca fundamento.

De lia prozo originala mi jam citis multajn erojn. Tra gxi brulis
tiu fajro kasxita interne en lia modesta persono. Tie montrigxis
vigla rezonado, forta volo kaj obstino por konvinki per komparoj
kaj logiko. Aludante la inspiron, la provadon, kaj la paciencan
amon necesajn por ekfondi lingvon, Zamenhof ekzemple skribis:

"Al homo, kiu ne konas la esencon de muziko, sxajnas, ke nenio
estas pli facila, ol ludi fortepianon -- oni ja bezonas nur
ekfrapi unu klavon kaj estos ricevita tono, vi ekfrapos alian
klavon kaj vi ricevos alian tonon, vi frapados en la dauxro de
tuta horo diversajn klavojn, kaj vi ricevos tutan kompozicion
-- sxajnas, ke nenio estas pli facila. Sed kiam li komencas
ludi sian improvizitan kompozicion, cxiuj kun ridego diskuras,
kaj ecx li mem, auxdante la ricevatajn de li sovagxajn sonojn,
baldaux komencos komprenetadi, ke la afero iel estas ne glata,
ke muziko ne konsistas en sola frapado de klavoj. Tiu heroo,
kiu kun tia memfida mieno sidigxis antaux la fortepiano,
fanfaronante ke li ludos pli bone ol cxiuj, kun honto forkuras
kaj jam plu ne montras sin antaux la publiko." [3]

La frazoj Zamenhofaj estas oft