k ging een onzekere toekomst tegemoet; de grote
groei van de LO (Landelijke Organisatie tot steun aan onderduikers) vond pas
zomer 1943 plaats. Voor die tijd was het een klemmende vraag: wie zorgt er voor
de zo noodzakelijke (distributie-) bonkaarten, als je onderduikt? Bovendien kwam
ontslag zonder pensioen hard aan: de crisis-jaren lagen nog vers in het geheugen.
Velen kenden uit eigen ervaring de vloek van de werkeloosheid.
Mogelijk was een van de belangrijkste resultaten van de kerkelijke oproep tot
dienstweigering: bevordering van de bereidheid om onder te duiken, ook al deed
men dat nog niet op stel en sprong. Zomer 1943 groeide het aantal van hen die
als politieman verdwenen, met medeneming van hun wapens.

<110>

Intussen had de Landelijke Organisatie zich uitgebreid als een olievlek. Schrijver
dezes was in zijn dorp "plaatselijk leider" (zo heette dat) van deze organisatie
geworden. Via het LO-netwerk kreeg ik de vraag of een zekere politieman Cornelis
van Veldhuizen betrouwbaar was. Dat was Kim; we waren samen naar school gegaan
en hadden op dezelfde jongelingsvereniging gezeten. Ik liet weten: "100 % betrouwbaar".
Kort daarna dook Kim onder met medeneming van zijn wapens. Hij trad toe tot een
KP (= knokploeg: een gewapende groep die distributiebureaus en gemeentehuizen
overviel, teneinde bonkaarten en persoonsbewijzen voor onderduikers te bemachtigen).
Daarop werden Kims ouders, een broer en zijn verloofde gearresteerd en overgebracht
naar het concentratiekamp te Vught. Toen Kim desondanks niet boven water kwam,
werden ze na een half jaar vrijgelaten.

III

8. STERILISATIE; DE, "Joden-GOD";
DE "GEMENGD GEHUWDEN"

a. De situatie (begin mei - november 1943)

Op 7 mei werd bekendgemaakt dat alle mannen van 18 - 35 jaar zich bij de Arbeids-
bureaus zouden moeten melden, voor tewerkstelling in Duitsland. Een week later
kwam het bevel tot inlevering van alle radio's. De Engelsen bombardeerden met
succes twee stuwdammen in Duitsland, waardoor grote schade werd aangericht.
Op 9 juli landden de geallieerden op Sicilie; vrij snel daarna (25 juli) werd
Mussolini afgezet. Op 8 sept. volgde de capitulatie van Italie en de dag daarop
landden de geallieerden bij Salerno; de Engelsen waren definitief terug op het
vasteland van Europa.
Die zomer lanceerden de Duitsers een groot offensief in Rusland en boekten
aanvankelijk enige terreinwinst; maar het offensief liep vast, de Russen begonnen
hun tegenaanval en heroverden o