moest
(maart 1944) onderduiken na een overval van de SD op de pastorie in Venlo. Hij
raakte toen nog dieper betrokken bij het werk voor de LO en "Trouw". januari
1945 werd hij gevangen genomen en op 12 februari 1945 vermoord, nog geen 34 jaar
oud. Alle andere medewerkers van de NV hebben de oorlog overleefd.

<155>

13. DRIE ERVARINGEN

a. Ader

Het verhaal van mevrouw J.A. Ader-Appels, Een Groninger pastorie in de storm,
[13.1] beleefde de ene herdruk na de andere en dat is geen wonder: het verhaal
vertelt op boeiende wijze hoe mensen ondanks hun angst - kwamen tot het helpen
van Joden.
Ds. B.J. Ader was Hervormd predikant te Nieuw-Beerta. Zijn vrouw had een Joodse
vriendin in Amsterdam en die schreef haar: "Kan ik niet een tijdje bij jullie
logeren? Ik ben in grote nood". Toen mevrouw Ader deze brief aan haar man liet
lezen, was die juist in een pessimistische bui en zei: "Daar heb je 't al....
ik eindig mijn leven nog in een concentratiekamp" (91). Maar de vriendin mocht
wel komen, en na haar vele anderen. Over de twee honderd werden ondergebracht.
Verraad noodzaakte ds. Ader onder te duiken. Op korte termijn moesten toen dus
ook alle Joodse gasten van de pastorie elders worden ondergebracht. Mevrouw Ader
bleef.
Toen de overval kwam waren de vogels gevlogen, maar mevrouw Ader werd - ofschoon
in verwachting - meegenomen, evenals de hulp in de huishouding. Mevrouw Ader werd
verhoord door een inspecteur van politie die N.S.B.-er was. Tijdens een van de
verhoren zei ze: "U sprak gisteren over christen-zijn. Dat houdt in, dat volgens
onze overtuiging we bereid zouden moeten zijn om een mens die in nood is, te
helpen - wie het ook is. En als er daarom iemand bij ons kwam die vervolgd werd,
en in levensgevaar verkeerde en ons vroeg om bescherming, dan zouden we hem of
haar die geven, ten koste van onze eigen veiligheid" (25l).
Geen woord in de geest van: "we moeten hun zielen redden".
Maar van de bij hen ondergedokenen werden twee meisjes later gegrepen en naar
Westerbork gevoerd. Van daaruit vroegen ze vlak voor hun deportatie naar Polen
- om bijbeltjes en die zijn toen aan hen gestuurd.
Mevrouw Ader werd kort daarop losgelaten, maar moest de pastorie uit; die werd
leeggeplunderd. Ds. Ader had zomer 1944, toen de geallieerden in Frankrijk snel
oprukten, het plan beraamd om - bij de nadering der bevrijders - het kamp Westerbork
te overvallen en de gevangenen te bevrijden. Twee gedeserteerde Duitse soldaten
hadden hem d