de zijn inzichten slechts dan, wanneer de
meerderheid die wijzigde, of liever, hij wijzigde ze niet, maar zij
wijzigden zich onmerkbaar in hem.

Hij koos zich geen richting of meening, maar deze kwamen van zelf tot
hem; evenzoo als hij nooit een hoed of rok naar eigen smaak koos, maar
ze nam, zooals ze op 't oogenblik door ieder gedragen werden. Daar
hij in een gezochten gezelschapskring verkeerde en de tijdstrooming
een zekere mate van intellectueele werkkracht ontwikkelde, was
het voor hem even noodig er een levensbeschouwing op na te houden,
als een hoed en rok te bezitten. En was er ook al een grond voor,
dat hij de liberale richting boven de conservatieve stelde, waartoe
toch ook velen uit zijn kring behoorden, dan was het niet, omdat hij
de liberale voor de betere hield, maar eenvoudig omdat ze beter met
zijn levensbeschouwing overeenkwam. De liberale partij verkondigde,
dat alles in Rusland slecht was, en inderdaad Stipan Arkadiewitsch
had vele schulden en kwam nooit met zijn geld rond; de liberale partij
zeide, dat het huwelijk een verouderde instelling is en noodzakelijk
moet gewijzigd worden, en waarlijk schonk het huwelijksleven Stipan
weinig vreugde en dwong hem te liegen en te huichelen, hetgeen toch
met zijn natuur in strijd was; de liberale partij zeide of liet
doorschemeren, dat de godsdienst nog slechts een teugel was om de
onontwikkelde volksklasse in bedwang te houden, en waarlijk Stipan
Arkadiewitsch kon zonder pijn in de voeten te krijgen, zelfs niet
de kortste godsdienstoefening bijwonen en kon maar niet begrijpen,
waartoe al die verschrikkelijke en groote woorden over het leven
hiernamaals toch moesten dienen, daar men zonder dat ook in deze
wereld heel goed leven kon. Zoo werd dus het volgen van de liberale
richting voor Stipan een gewoonte en hij was een even groot vriend
van de courant als van zijn cigaar na het middagmaal, omdat ze in
zijn hersenen een aangenamen nevel te voorschijn riep.

Hij las het hoofdartikel, waarin uit elkander gezet werd, hoe er geheel
onnoodig een geschreeuw was opgegaan, alsof het radicalisme alle
conservatieve elementen dreigde op te ruimen en dat de regeering nu
verplicht zou zijn pogingen in het werk te stellen om de revolutionaire
Hydra te onderdrukken, maar dat in tegendeel "naar onze zienswijze"
het gevaar niet schuilde in de revolutionaire Hydra, maar in de
hardnekkigheid der traditioneele richting die alle vooruitgang
tegenhield enz. Hij las ook een financi