amen setius omnia eius
consilia cognosceret: tandem idoneam nactus tempestatem milites
equitesque conscendere in naves iubet. At omnium impeditis animis
Dumnorix cum equitibus Aeduorum a castris insciente Caesare domum
discedere coepit. Qua re nuntiata Caesar intermissa profectione atque
omnibus rebus postpositis magnam partem equitatus ad eum insequendum
mittit retrahique imperat; si vim faciat neque pareat, interfici iubet,
nihil hunc se absente pro sano facturum arbitratus, qui praesentis
imperium neglexisset. Ille enim revocatus resistere ac se manu defendere
suorumque fidem implorare coepit, saepe clamitans liberum se liberaeque
esse civitatis. Illi, ut erat imperatum, circumsistunt hominem atque
interficiunt: at equites Aedui ad Caesarem omnes revertuntur.

8

His rebus gestis, Labieno in continente cum tribus legionibus et equitum
milibus duobus relicto ut portus tueretur et rem frumentariam provideret
quaeque in Gallia gererentur cognosceret consiliumque pro tempore et pro
re caperet, ipse cum quinque legionibus et pari numero equitum, quem in
continenti reliquerat, ad solis occasum naves solvit et leni Africo
provectus media circiter nocte vento intermisso cursum non tenuit, et
longius delatus aestu orta luce sub sinistra Britanniam relictam
conspexit. Tum rursus aestus commutationem secutus remis contendit ut
eam partem insulae caperet, qua optimum esse egressum superiore aestate
cognoverat. Qua in re admodum fuit militum virtus laudanda, qui
vectoriis gravibusque navigiis non intermisso remigandi labore longarum
navium cursum adaequarunt. Accessum est ad Britanniam omnibus navibus
meridiano fere tempore, neque in eo loco hostis est visus; sed, ut
postea Caesar ex captivis cognovit, cum magnae manus eo convenissent,
multitudine navium perterritae, quae cum annotinis privatisque quas sui
quisque commodi fecerat amplius octingentae uno erant visae tempore, a
litore discesserant ac se in superiora loca abdiderant.

9

Caesar exposito exercitu et loco castris idoneo capto, ubi ex captivis
cognovit quo in loco hostium copiae consedissent, cohortibus decem ad
mare relictis et equitibus trecentis, qui praesidio navibus essent, de
tertia vigilia ad hostes contendit, eo minus veritus navibus, quod in
litore molli atque aperto deligatas ad ancoram relinquebat, et praesidio
navibus Q. Atrium praefecit. Ipse noctu progressus milia passuum
circiter XII hostium copias conspicatus est. Illi equitatu atque essedis
ad