besse silvis paludibusque munitum, quo satis magnus
hominum pecorisque numerus onvenerit. Oppidum autem Britanni vocant, cum
silvas impeditas vallo atque fossa munierunt, quo incursionis hostium
vitandae causa convenire consuerunt. Eo proficiscitur cum legionibus:
locum reperit egregie natura atque opere munitum; tamen hunc duabus ex
partibus oppugnare contendit. Hostes paulisper morati militum nostrorum
impetum non tulerunt seseque alia ex parte oppidi eiecerunt. Magnus ibi
numerus pecoris repertus, multique in fuga sunt comprehensi atque
interfecti.

22

Dum haec in his locis geruntur, Cassivellaunus ad Cantium, quod esse ad
mare supra demonstravimus, quibus regionibus quattuor reges praeerant,
Cingetorix, Carvilius, Taximagulus, Segovax, nuntios mittit atque eis
imperat uti coactis omnibus copiis castra navalia de improviso
adoriantur atque oppugent. Ei cum ad castra venissent, nostri eruptione
facta multis eorum interfectis, capto etiam nobili duce Lugotorige suos
incolumes reduxerunt. Cassivellaunus hoc proelio nuntiato tot
detrimentis acceptis, vastatis finibus, maxime etiam permotus defectione
civitatum legatos per Atrebatem Commium de deditione ad Caesarem mittit.
Caesar, cum constituisset hiemare in continenti propter repentinos
Galliae motus, neque multum aestatis superesset, atque id facile extrahi
posse intellegeret, obsides imperat et quid in annos singulos vectigalis
populo Romano Britannia penderet constituit; interdicit atque imperat
Cassivellauno, ne Mandubracio neu Trinobantibus noceat.

23

Obsidibus acceptis exercitum reducit ad mare, naves invenit refectas.
His deductis, quod et captivorum magnum numerum habebat, et nonnullae
tempestate deperierant naves, duobus commeatibus exercitum reportare
instituit. Ac sic accidit, uti ex tanto navium numero tot navigationibus
neque hoc neque superiore anno ulla omnino navis, quae milites portaret,
desideraretur; at ex eis, quae inanes ex continenti ad eum remitterentur
et prioris commeatus expositis militibus et quas postea Labienus
faciendas curaverat numero LX, perpaucae locum caperent, reliquae fere
omnes reicerentur. Quas cum aliquamdiu Caesar frustra exspectasset, ne
anni tempore a navigatione excluderetur, quod aequinoctium suberat,
necessario angustius milites collocavit ac summa tranquillitate
consecuta, secunda inita cum solvisset vigilia, prima luce terram
attigit omnesque incolumes naves perduxit.

24

Subductis navibus concilioque Gal